طراحی خانه مسکونی, طراحی ساختمان مسکونی, مقاله

طراحی ساختمان مسکونی و مسکن مطلوب

طراحی خانه مسکونی - دفتر معماری آسو

در این مقاله که توسط گروه تحریریه شرکت معماری آسو تدوین شده است مفهوم مسکن به عنوان مأمن، بر ضد سرما، گرما، اختلالات هوا، سروصدا و دیگران است. مفهوم مسکن به عنوان آتش یعنی کانون خانواده براي تغذیه کردن، حفاظت کردن، تنها بودن، استراحت کردن و مجتمع شدن است. مفهوم مسکن به عنوان طبیعت، براي تأمین داشتن از آفتاب، فضا، سبزي، خرمی و آرامش است. در مجموع طراحی ساختمان مسکونی به عنوان یک مکان فیزیکی و به عنوان سرپناه، نیاز اولیه و اساسی خانوار به حساب می آید. در این سرپناه، که به صورت طراحی ویلا ، طراحی آپارتمان و به عنوان طراحی خانه مسکونی مطرح می‌گردد، برخی از نیازهاي اولیه خانوار یا فرد تأمین می شود؛ مانند خواب، خوراك، استراحت، حفاظت در برابر شرایط جوي و خلاصه شرایط زیست در مقابل طبیعت.

معنای سکونت

اما سکونت، معنای گسترده تری نسبت به مسکن دارد که این امر در طراحی ساختمان مسکونی بسیار با اهمیت است و منظور از سکونت، مجموعه ای از فعالیت‌های زیستی و اجتماعی خانواده است. فعالیت‌های خانواده در اینجا، فعالیت‌های اجتماعی و انفرادی و اقتصادی را دربر میگیرد. مسکن یک مفهوم سمبلیک براي ساکنان، همسایگان و دوستان دارد و همچنین شاخصی از یک موقعیت طبقاتی جدید است و از زوایه‌اي دیگر، مسکن به عنوان یک شیء که می‌تواند رفتار اجتماعی را مشکل یا آسان گرداند، به صورت مستقیم قابلیت تأثیر بر رفتارهای اجتماعی را نیز دارد. مسکن فضاي اجتماعی، کالبدي، مکان و زمینه مناسب سازگاري فرد با اجتماع پیرامون را فراهم می‌سازد. یعنی محیط اجتماعی کالبدي در واقع مدخل ورود به فضای جامعه است. از این رو باید، ماهیت ساختمان مسکونی همواره با فطرت انسان، ویژگی های زیستی و کالبدی او سازگاری و همخوانی داشته باشد.

نظریه پردازی در معنای سکونت

آموس راپاپورت یکی از معدود اندیشمندانی است که تحقیقات عمده خود در مورد تاثیر فرهنگ بر محیط زیست به خصوص در نحوه شکل‌گیری و فرم مسکن انجام داده است. امروزه که مسکن را در انواع فرم های آن از جمله طراحی ویلا ، طراحی آپارتمان و غیره انجام می‌دهیم توجه به این نکته ضروری تر می‌نماید. راپاپورت در کتاب فرم مسکن و فرهنگ (House form and culture) عوامل فرهنگی – اجتماعی را یکی از موثرترین عواملی می‌داند که در نحوه شکل‌گیری و گسترش زندگی در مسکن و طراحی داخلی مسکونی نقش دارد. او فرهنگ را در مجموعه‌ای از عوامل اجتماعی و زیستی تعریف می‌کند و بر این عقیده است که این عوامل به شکل دوسویه عمل می‌کنند، بدین معنی که هم تاثیر می‌گذارند و هم تاثیر می‌پذیرند.

راپاپورت طراحی خانه مسکونی را در وهله نخست یک نهاد می‌داند و نه یک ساختمان صرف و بر این باور است این نهاد برای منظور های بسیار پیچیده ای تشکیل شده است. در نظر او از آنجا که احداث و طراحی خانه مسکونی پدیده‌ای فرهنگی به شمار می‌آید، شکل و سازمان فضایی آن به شدت تحت تاثیر فرهنگی است که بدان تعلق دارد. حتی از آن زمان که خانه برای بشر اولیه به عنوان سرپناه مطرح بود، مفهوم عملکرد تنها در فایده‌رسانی صرف یا فضای عملکردی محض خلاصه نمی‌شد. وجه سرپناهی خانه به عنوان وظیفه ضمنی، ضروری و انفعالی مطرح بود و جنبه مثبت مفهوم خانه، ایجاد محیطی مطلوب برای زندگی خانواده به مثابه واحد اجتماعی بود.

مسکن در دهه‌های اخیر

در دهه‌های اخیر به دنبال اهمیت یافتن موضوع مداخله در بافت‌های تاریخی و به منظور مقابله با اشتباهات گذشته در طراحی ساختمان مسکونی ، طراحی آپارتمان و طراحی داخلی مسکونی، نظریات متعددی در جهت ساماندهی بافت‌های فرسوده شهری و توسعه درونزا مطرح گردیده است. در این میان چگونگی ساماندهی ظاهری و عملکردی به محیط کالبدی ساختمان مسکونی از بعد معماری اهمیت فراوانی یافته است. شرکت معماری آسو سعی دارد باتوجه به کیفیت مسکن سنتی که آرامش و امنیت بیشتری را برای ساکنان ایجاد می‌کردند، در مقایسه با واحدهای مسکونی کنونی که تحت عنوان آپارتمان مطرح گردیده است، معماران معاصر سعی در طراحی خانه مسکونی و فضای معماری به گونه‌ای که برخی رفتارهای مطلوب را تسهیل نموده و نیازهای روحی و روانی اساسی ساکنان مجتمع‌های مسکونی را برآورده سازد، دارند.

در این میان بدیهی است که ساماندهی بافت‌های فرسوده نیازمند الگویی است که قابلیت تعمیم داشته، اجزا آن از پایداری و کیفیت مطلوبی برخوردار بوده و نیازهای ساکنان مجتمع‌های مسکونی را در طراحی مجتمع مسکونی هماهنگ با تغییرات زندگی معاصر پاسخ گوید. برخی از اجزا چنین طراحی به دلیل تغییر الگوهای زندگی در شرایط معاصر به ویژه ورود ماشین و استفاده از فن‌آوری در کلیه زمینه‌ها دچار دگرگونی‌های فراوانی شده است.

به گونه‌ای که بخشی از اساسی‌ترین نیازهای ساکنان مجموعه‌های مسکونی قلمرو امن محلات است که آرامش را برای ساکنان مجموعه‌ها به همراه داشته ولیکن به دست فراموشی سپرده شده است. انسان نیازمند آرامش، احساس امنیت در زندگی خصوصی خود و محترم شمرده شدن قلمرو خویش از جانب دیگران است و ساماندهی محیط زندگی وی، جز از طریق اتخاذ شیوه‌های صحیح در مشخص ساختن عرصه‌های خصوصی و عمومی زندگی او و ایجاد سلسله مراتبی دقیق در کلیه زمینه‌های فضایی، دسترسی و غیره، میسر نیست.

تلاش جهت ایجاد ساختار مسکن مطلوب

دفتر معماری آسو سعی دارد در این راستا عمل نماید که ایجاد چنین ساختاری، احساس تعلق به مجموعه مسکونی را به فرد القا نموده، او را در روابط اجتماعی موظف و مسئول ساخته و به سکونتگاه وی هویت می‌بخشد، یعنی آنچه که در مجتمع‌های مسکونی فعلی شهرهای ما مورد تهدید قرار گرفته است. لذا در این مقاله به جهت دستیابی به چنین جنبه‌هایی بر روی شناخت ویژگی‌های مثبت خانه سنتی و استفاده از آنها در طراحی مسکن مطلوب و طراحی داخلی مسکونی متمرکز شده تا ضمن آشکار ساختن اهمیت آنها در طراحی معماری، راه‌حل‌هایی در جهت بکارگیری عملی اینگونه مفاهیم در طراحی‌های معاصر  از جمله طراحی ویلا ، طراحی ویلا دوبلکس و طراحی آپارتمان ارائه دهد.

دفتر معماری آسو با پیشینه‌ای درخشان در طراحی ساختارهای مطلوب مسکن با توجه به نیاز کارفرمایان، سال‌هاست دغدغه مطرح شده در این مقاله را دنبال کرده و با طراحی ساختمان مسکونی پست مدرن ایرانی سعی در بازسازی روابط و کیفیت فضایی گذشته در قالب های مسکونی امروزی دارد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *