طراحی آپارتمان, طراحی خانه باغ, طراحی ساختمان مسکونی

آیا می‌توان اجزا خانه سنتی را در طراحی آپارتمان مسکونی معیار قرار داد؟

طراحی آپارتمان و طراحی خانه مسکونی - دفتر معماری آسو

در این نوشتار سعی شده است که کلیت فضاها در طراحی خانه سنتی و طراحی آپارتمان امروزی مقایسه شده و با بررسی این موضوع که آیا با بکارگیری اجزا خانه سنتی در طراحی آپارتمان می‌توان به کیفیت فضای مسکونی گذشته در واحدهای آپارتمانی امروزه رسید. این موضوع امری است که همواره مد نظر طراحان و معماران شرکت معماری بایا پلاس قرار دارد و با چشم‌انداز خلق فضای با کیفیت به طراحی آپارتمان می‌پردازند.

اجزا خانه سنتی

تمامی اجزای معماری سنتی مسکونی ، دارای استقلال عمل بوده و هر کدام به تنهایی کامل بودند. به این معنی که هر جزء فضا دارای حریم بوده و مرز آن با جزء دیگر کاملا مشخص بود. در گذشته طراحی خانه مسکونی در ایران شامل چند اتاق در دو تا سه طرف و بعضی در چهار طرف خانه که همه به هم راه داشته، از یک طرف آن داخل شده و از طرف دیگرش بیرون می‌رفتند.

این خانه‌ها متشکل از یک اتاق میهمانخانه (پذیرایی) به نام پنج‌دری یا اگر وسیع‌تر و اعیانی‌تر بود به اسم تالار با درهایی چوبی، همراه شیشه‌های کوچک (اُرُسی با شیشه‌های کوچک الوان) و چند اتاق نشیمن، زیرزمین، آب‌انبار، مطبخ، موال، حوض و باغچه، با بام‌های کاهگلی و یکی دو زاویه (اتاقی واقع شده در کنج حیاط، متصل به اتاق‌های دوطرف شرق و شمال یا شمال و غرب و غالبا بدون داشتن در به حیاط و معمولا با سقفی بلندتر از اتاق‌های دو طرف جهت گرفتن نور و هوا.

مهمترین ویژگی‌های خانه ایرانی

مهمترین ویژگی‌های خانه ایرانی را می‌توان در مواردی جستجو کرد که نبود آن‌ها در طراحی آپارتمان های امروزی به راحتی قابل مشاهده است. این ویژگی‌ها عبارتند از مواردی که در زیر به آن‌ها اشاره شده است:

  • حضور همزمان سه‌گونه فضای باز، بسته و پوشیده در خانه
  • وجود نسبت‌های مشخص در هر بنا برای سه‌گونه فضایی باز، بسته و پوشیده
  • وجود طیف متنوع فضا از قلمرو کاملا خصوصی تا عمومی در خانه
  • امکان تحقق زندگی خصوصی خانواده در هر سه‌گونه فضایی باز، بسته و پوشیده
  • انعطاف‌پذیری فضا در مقابل پویایی شیوه زندگی
  • رفتارها و حالات انسان و عدم اختصاص فضا به عملکرد خاص
  • فقدان غلبه اشیا بر سازمان فضایی خانه
  • ارتباط با آب و گیاه و درختان و تماشا از طریق ایجاد چشم‌انداز اتاق‌ها به فضای باز خانه تا مشاهده و لمس از نزدیک

با توجه به مطالبی که عنوان گردید مشاهده می‌شود تمامی اجزا خانه سنتی در خدمت کیفیت و ایجاد تنوع در فضا بوده و این موضوع فارغ از مساحت و متراژ واحد مسکونی بوده است. اما امروزه در طراحی آپارتمان به بهانه متراژهای پایین چنین کیفیاتی به کلی به فراموشی سپرده شده است. همین امر سبب شده است که حتی در طراحی ویلا و طراحی ویلا دوبلکس نیز که مساحت بیشتری در اختیار طراحان قرار دارد ایجاد کیفیات گذشته ملاک و معیار قرار نگیرد.

تنوع در خانه سنتی ایرانی

در طراحی خانه مسکونی گذشته تنوع اتاق‌ها (سه‌دری،‌ پنج‌دری، گوشوار)، تنوع سطوح (سرداب، پایین‌خانه، بالاخانه و بام)، تنوع پوشش‌های کف (آب، درخت و گل و سبزی، انواع آجرها، کاه‌گل و انواع مصالح دیگر)، تنوع نورها در هشتی و دالان حیاط و زیرزمین، سازمان فضایی خانه را بسیار متنوع کرده است. وجه تسمیه فضاها عمدتا ویژگی‌های فضایی، مکانی و آیینی آنهاست. تنوع مکانها و فضاها به تنوع اعمال روزانه امکان میداد. حضور آب در اغلب خانه‌ها، امکانات فضایی متنوع را به سازمان فضایی خانه می‌افزود. بچه‌ها در طیفی گسترده از تجربه‌های فضایی قرار می‌گرفتند: از فضاهای بسیار کوچک و بسته تا فضاهای بزرگ، پوشیده و باز. ار این رو در طراحی ساختمان مسکونی بر خلاف طراحی آپارتمان های امروزی، سازمان فضایی خانه‌های سنتی با سطوح و فضاهای متعدد آن، موجب آزادی بی‌حد و حصر، کشف و تجربه‌های فضایی بسیار می‌شد.

نقش ورودی در خانه سنتی ایرانی

اجزا خانه سنتی شامل سلسله مراتب ورود به فضا تا سکونت در آن می‌شود که عبارتند از : ورودی خانه، حیاط، ایوان، اتاق، آشپزخانه (مطبخ)، حمام و سرویس بهداشتی، زیرزمین و تزئینات خانه که در اینجا به شرح ورودی خانه پرداخته می‌شود.

ورودی خانه فضایی مشخص است که در حین رعایت استقلال خود از فضای داخل خانه ، امکان سکون و مکث را به اندازه لازم را فراهم می‌کند. از این رو سایر فضاهای خانه فضاهای خانه در بدو ورود معلوم نیست و به تدریج آشکار می‌شوند. از آنجا که فضای ورودی در خانه تاریخی امکان عملکردهایی مانند گفتگو، ‌دیدارهای کوتاه و غیررسمی، رد و بدل کردن مایحتاج و امثال آنها را فراهم می‌کرد و شاید این نکته به ذهن برسد الان این نیازمندی‌ها در طراحی آپارتمان و طراحی ویلا دوبلکس وجود ندارد ولی حذف چنین فضای مهمی سلسله مراتب ورود به فضای اصلی را مخدوش می‌کند و باید این فضا را در قالب‌های نوین در طراحی ساختمان مسکونی امروزی لحاظ نمود.

لذا همانگونه که سازمان فضایی در طراحی خانه مسکونی گذشته، واردشدگان را بر حسب رابطه آنها با خانواده به فضاهای مختلف هدایت می‌کند در طراحی آپارتمان نیز باید این مهم رعایت شود.

طراحان معماری و معماری داخلی در شرکت معماری بایا پلاس برآنند تا با لحاظ نیازمندی‌های شما از طراحی آپارتمان و ترکیب آن با کیفیتی که هر ساختمان مسکونی به آن نیاز دارد فضایی را برای شما خلق نمایند که معنای واقعی سکونت (آرامش) را در خود داشته باشد. ما در دفتر معماری بایا پلاس معتقدیم که آنچه کاربر نهایی فضا از فضا انتظار دارد بایستی در اختیار وی قرار گیرد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *