طراحی ساختمان مسکونی

نقد فیلم خانه پدری – فضاسازی و معماری

فیلم خانه پدری - دفتر معماری آسو

در این مقاله، به تحلیل فیم خانه پدری پرداخته شده که فضاسازی و دکوراسیون داخلی فیلم نیز که می‌توانست با دقت و ظرافت بیشتری انجام شود، مورد تاکید قرار گرفته است. مطالب بیان شده شده توسط تیم تحریریه شرکت معماری و دفتر معماری آسو تهیه شده‌اند.
موضوع فیلم پدری، شروعش به ایران چند ده سال پیش باز می‌گردد که یک خانواده سنتی را به تصویر می‌کشد. در این خانواده، پدر متعصب به همراه پسر کم سن و سالش، یکی از دختران خانه خود را به خاطر یک اتفاق که باعث بی آبرویی خانوانده می‌دانند، به قتل می‌رسانند و در زیر زمین خانه دفن می‌کنند. در ابتدای این حادثه، صرفا چهار شخص از این قتل خبر دارند که شامل پدر دختر و برادر کم سن وسال دختر و همچنین عمو و پسر عموی کم (پسرعموی دختر نیز کم و سن سال است) دختر هستند.

نقد فیلم خانه پدری

پس از قتل، چهار شخص مطلع قرار می‌گذارند که هیچ کس حتی مادر دختر نیز از این اتفاق خبردار نشود و به سایرین گفته می‌شود که دختر فرار کرده و به خانه بازنگشته است. اما ماجرا به این سادگی به اتمام نمی‌رسد و در طول زمان، این قتل و محل دفن که در زیر زمین خانه است، مرتب گریبان‌گیر خانواده می‌شود و باعث بر ملا شدن راز قتل برای سایر افراد خانواده می‌شود که تبعات بسیار سنگینی برای خانواده به همراه دارد.
نخستین باری که سایر اعضای خانواده به این قتل پی می‌برند، توسط پسرعموی مقتول است. حالا بعد از گذشت چندین سال، این پسرعمو که روز قتل سن کمی داشت، حالا بزرگ شده و با خواهر مقتول ازدواج کرده است. خواهر مقتول برای کمک به پدر خود، هر از چندگاهی به خانه پدری می‌آید تا در پیشه خانوادگی که فرش است، کمک کند. از آنجائیکه زیرزمین خانه بعنوان کارگاه استفاده می‌شود و همچنین محل دفن مقتول نیز است، پسرعموی مقتول همواره سعی در ممانعت از مراجعه همسر خود (خواهر مقتول) به آن زیرزمین می‌شود. اما اصرارهای دختر همواره منجر به دعوا و گاها کتک می‌شود. در یکی از این دعواها، پسرعمو در حین عصبانیت، علت عدم تمایل حضور زنش در آن زیر زمین را در برابر اعضای خانواده می‌گوید. مادر دختر با شنیدن این موضوع ایست قلبی می‌کند و بر روی محل دفن دخترش، خود نیز فوت می‎کند.
با ایست قلبی مادر، اولین پیامد کشته شدن دختر در فیلم نمایان می‌شود. اما فیلم به همین قدر اکتفا نمی‌کند و در طول زمان، مدام پیامدهای جدید را نشان می‌دهد. بر این اساس، پرده‌های مختلفی از دهه‌های آتی نشان داده می‌شوند. به نحویکه در انتهای فیلم، حدود بیش از 40 سال از قتل دختر گذشته و همچنان تبعات آن پایان نیافته است. در واقع، فیلم با واقعه‌ای شروع می‌شود که سعی در به تصویر کشیدن بخشی از فرهنگ گذشته ایران دارد، اما در ادامه سعی دارد پیامدهای دائمی را نشان دهد. هدف اصلی از این امر نیز، آنست که در نهایت گفته شود که تبعات موجود عمدتا به علت رفتار اعضای خانواده است و عامل بیرونی ندارد. زیرا، با وجود سپری شدن سال‌های زیاد از زمان قتل و تغییر فرهنک اعضای خانواده، اما اعضای خانواده با پنهان‌کاری و به اذعان خود، آبرو نگهداری، باعث می‌شوند که تبعات ادامه داشته باشد. شهاب حسینی که در انتهای فیلم ظاهر می‌شود، برادر زاده مقتول است که توسط پدرش (برادر مقتول) کشته شده است. او که ازواج کرده، این موضوع را از همسر خود پنهان کرده است، اما همسر او نیز در انتهای فیلم متوجه می‌شود و این راز در نسل گذشته باقی نمی‌ماند.

آنچه در این متن، مبنای نقد فیلم خانه پدری قرار گرفته است، از منظر صحنه و فضای فیزیکی فیلم است که در طول زمان تغییر می‌کند که مهم‌ترین آن‌ها از منظر تیم تحریریه طراحی و شرکت معماری آسو به شرح زیر هستند:

1. در گذر زمان، فضای خانه متناسب با شخصیت‌ها تغییر نمی‌کرد

در فیلم، دهه‌های بعد از قتل به تصویر کشیده می‌شوند و کارگردان سعی دارد که بگوید گذر زمان و تغییرات فرهنگی خانواده نیز حتی باعث فراموشی و فرار از پیامدهای قتل نخواهد شد. حتی واکنش‌های افراد که به مرور زمان از فرهنک متعصبانه فاصله گرفته‌اند، به این موضوع شدیدتر می‌شود. اما، تغییرات فضای خانه در طول سالیان هم‌راستا با این امر نبوده و باعث شده که تاثیر تغییر فرهنگ افراد در واکنش به این موضوع به خوبی لمس نشود. گاهی مواقع، چند ده سال از زمان گذشته، اما بسیار سخت می‌شود پذیرفت که زمان زیادی سپری شده و حتی گاهی مواقع احساس می‌شود که زمانی نگذشته است. به همین سبب، فضای طراحی خانه مسکونی نیز بهتر بود که متناسب با میزان تغییرات فرهنگی باشد.

نقد فیلم خانه پدری شرکت معماری آسو

2. تضاد حس فضای خانه با شدت تعصب خانواده

فضای طراحی ساختمان مسکونی و رنگ لعابش نشان از پدری متعصب و وجود سلسله مراتب در خانه را نمی‌دهد. حیاطی بسیار بزرگ با حوض و درختان که نشان از جریان داشتن زندگی و آرامش بالای خانواده است، با اتفاقات رخ داده بسیار فاصله دارد. باورپذیری قتل دختر توسط همچین پدری و در چنین محیطی خانوادگی، بسیار سخت است. برخی صحنه‌ها مانند لحظه گریه کردن پدر پس از قتل و دفن دختر در زیرزمین نیز به قدری مصنوعی است که بر شدت این اتفاق می‌افزاید.

فیلم خانه پدری - دفتر معماری آسو

3. تاثیر پائین فضای زیرزمین در نشان دادن کسب و کار خانواده

زیرزمین خانه، محور اصلی تحولات است و بخش عمده فیلمبرداری را به خود اختصاص داده است. حتی این زیرزمین در طول سالیان آتی نیز همچنان محل فعالیت‌های خانواده در حوزه فرش است. اما چیدمان و دکوراسیون زیرزمین، این موضوع را نشان نمی‌دهد که کسب و کار اصلی خانواده در زمینه فرش است. صرفا با چند قلم جنس محدود، سعی شده است که کارگاهی برای فرش‌بافی و روفوی فرش نمایش داده شود.

زیرزین خانه پدری - شرکت معماری آسو

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *